Kookplaat: gas of elektra?

Bron: http://www.milieucentraal.nl

Het grootste deel van de huishoudens (83 procent) kookt op gas. De rest gebruikt elektriciteit om te koken. Maar het aandeel elektrische kooktoestellen neemt toe: er worden namelijk steeds meer woningen gebouwd zonder gasaansluiting. Eén op de drie nieuwe woningen heeft elektrische kookapparatuur.

Gas

Een kooktoestel op gas heet officieel een gaskomfoor of gasfornuis. Deze werkt in principe op gas, maar de ontsteking en een eventuele grilfunctie en draaispit kunnen elektronisch werken.

Het voordeel van een gasfornuis is dat u hiermee warmte snel en goed kunt doseren, waardoor het relatief zuinig in gebruik is. Een gaskookplaat is daarnaast relatief goedkoop in aanschaf.
Nadeel is wel dat een gasfornuis lastig schoonmaakt. Bovendien gaat het op open vuur. Verbranding kost zuurstof en daarom is goede ventilatie een vereiste.

Elektriciteit

Binnen de groep elektrische kookplaten is er een grote keuze, gebaseerd op verschillende technieken. Hier kort de verschillende typen, met de voor- en nadelen.

Elektrische kookplaat

Deze "gewone" elektrische kookplaat verhit een spiraal of kookplaat. Deze is goedkoop in aanschaf. Nadeel is dat een gewone elektrische kookplaat traag reageert en langzaam warm of koud wordt.

Keramische kookplaat

Werkt hetzelfde als een elektrische kookplaat, maar heeft ook een dikke glasplaat. Daarop staan in lijnen de kookzones aangegeven. Een spiraal verwarmt de kookplaat. Een keramische kookplaat is goedkoop in aanschaf en gemakkelijk schoon te houden. Minder fijn is dat de kookplaat zeer heet wordt, en maar langzaam afkoelt of opwarmt.

Halogeenkookplaat

Een halogeen element (lamp) verwarmt de keramische glasplaat, deze geeft de warmte vervolgens door aan de bodem van de pan. Halogeen heeft een gemiddelde opwarmtijd en is makkelijk schoon te houden. Nadeel is dat deze langzaam koud wordt en dat de elementen slijten.

Inductiekookplaat

Een keramische plaat met daaronder een elektromagnetisch veld (in plaats van een verwarmingsspiraal of halogeenlamp). De kookzones passen zich aan, aan het formaat van de pan. Voor inductiekoken zijn pannen nodig met een speciale magnetiseerbare bodem: pannen van (geëmailleerd) staal of gietijzer. Inductie heeft vaak extra's, zoals pandetectie en een kinderslot, en een minder hete kookplaat. Die komt snel op temperatuur en heeft een snelle kooktijd. Inductie is ook zuinig in gebruik. Nadeel: duur in aanschaf en speciale pannen zijn noodzakelijk, in de winkel herkenbaar aan een inductiesymbool.

Quicktherm

Techniek waarbij de pan wordt verwarmd met infraroodstraling. Voordeel is de zeer snelle, gelijkmatige verdeling van de warmte en eenvoudige reiniging. De quickterm koelt wel langzaam af.

Energieverbruik en prijskaartje

Energieverbruik

Op jaarbasis kost koken op gas gemiddeld 38 euro per huishouden, en op een elektrische kookplaat ruim 120 euro. Koken op gas in plaats van elektriciteit kan dus jaarlijks geld besparen. Als u een gasplaat en een gasoven gebruikt in plaats van een elektrische kookplaat en een oven, dan bespaart u jaarlijks ongeveer 70 euro op uw energierekening.

*

Bij gemiddelde gebruikstijd van 385 uur per jaar, inclusief sluipverbruik, en gasprijs 0,61 euro/m³, elektriciteitprijs 0,24 euro/kWh (prijspeil 2009).

Aanschafkosten

De prijzen van kooktoestellen lopen erg uiteen. Over het algemeen zijn keramische en inductiekookplaten duurder dan andere typen. Verder is een inbouwoven of -magnetron meestal duurder dan een vrijstaand model. En gasfornuizen zijn meestal goedkoper dan volledig elektrische fornuizen.

Energieverbruik

De milieubelasting van kookapparatuur hangt vooral af van het energiegebruik tijdens het koken, en daarmee van het soort apparaat: op gas of elektriciteit.

Elektriciteit wordt gemaakt uit warmte die vrijkomt bij verbranding van fossiele brandstoffen, zoals steenkool of aardgas. Dat is geen efficiënt proces: slechts veertig procent van de verbrandingwarmte is geschikt om elektriciteit mee te maken. Daarom zijn gasapparaten zuiniger dan elektrische apparaten. Aardgas is zonder omzetting (en zonder energieverlies) bruikbaar, en drukt daarom minder op de (eindige) voorraad fossiele brandstoffen.

Bij verbranding van fossiele brandstoffen komen milieuvervuilende stoffen in de lucht, die bijdragen aan het versterkte broeikaseffect. Kooldioxide (CO²) is daarvan het bekendste voorbeeld.

Een huishouden gebruikt gemiddeld 1.560 m³ gas per jaar. Koken op gas maakt daarvan zo´n 65 m³ gas uit. Wie gebruik maakt van elektrische kookapparatuur, verbruikt daarvoor ongeveer 530 kWh elektriciteit per jaar. Dat is een relatief groot deel van het totaal (ruim 3.500 kWh,).

Productie en afvalverwerking

De milieubelasting van de productie en later de afvalverwerking van het apparaat is ten opzichte van het energiegebruik niet zo groot. Toch zijn ook hier wel verschillen. Met name de productie van inductieapparaten geven milieubelasting. Er zit vrij veel koper in, en het winnen van koper uit kopererts veroorzaakt nog al wat vervuiling. Ditzelfde probleem komen we bij een magnetron tegen, waar ook veel koper voor wordt gebruikt.

De milieubelasting in de afvalfase is bij de meeste apparaten ongeveer gelijk. Afgedankte kooktoestellen worden in het kader van de Wit en Bruingoedregeling zoveel mogelijk gerecycled.